Antidepressiva en slapen gaan niet altijd goed samen. Sommige middelen houden je wakker, andere maken je juist suf. Dat verschilt per medicijn en per persoon, en het speelt vooral in de eerste weken.
Eerst het belangrijkste. Stop nooit zelf met je antidepressivum. Verander ook niet zelf de dosis of het innamemoment. Overleg altijd eerst met je huisarts of apotheker. Plotseling stoppen kan klachten geven, zoals duizeligheid, misselijkheid en juist slechter slapen.
Krijg je in de eerste weken meer sombere gedachten of denk je aan zelfdoding? Bel dan direct je huisarts of behandelaar. Onderaan dit artikel staat ook waar je dag en nacht terechtkunt.
Hieronder lees je welke middelen wakker houden, welke suf maken en wat je met je arts kunt bespreken. Dit artikel hoort bij onze hoofdpagina over slapen en depressie.
In het kort
- Antidepressiva kunnen slapeloosheid geven, maar ook sufheid. Dat hangt af van het middel.
- SSRI’s, venlafaxine en bupropion geven vaker slecht slapen. Mirtazapine, amitriptyline en trazodon maken vaker suf.
- Slaapklachten zijn meestal het sterkst in de eerste week en nemen daarna vaak af.
- Verander nooit zelf je dosis, je innamemoment of stop niet zelf. Bespreek het met je huisarts of apotheker.
- Slecht slapen hoort ook bij depressie zelf. Slaapadviezen en slaaptraining blijven belangrijk.

Waarom hebben antidepressiva invloed op je slaap?
Antidepressiva werken op stoffen in je hersenen, zoals serotonine en noradrenaline. Diezelfde stoffen regelen ook hoe wakker of slaperig je bent. Een middel dat je stemming beïnvloedt, raakt dus bijna altijd ook je slaap.
Hoe sterk dat effect is, hangt volgens een overzichtsartikel uit 2017 af van het middel, de dosis, het innamemoment en hoe lang je het gebruikt. Activerende middelen zoals fluoxetine en venlafaxine kunnen de slaap verstoren, vooral in het begin. Suf makende middelen zoals mirtazapine en trazodon verbeteren de slaap vaak snel, maar kunnen bij lang gebruik te veel sufheid geven.
Wat gebeurt er met je droomslaap?
Je slaap bestaat uit fasen. Eén daarvan is de REM-slaap, de fase waarin je het meest droomt. Uit een Nederlands overzicht in het Tijdschrift voor Psychiatrie blijkt dat bijna alle antidepressiva de REM-slaap onderdrukken. Je droomt dan minder lang per nacht.
Komt de REM-slaap later in de nacht terug, dan kan die heviger zijn. Sommige mensen merken dan levendige dromen of nachtmerries. Dat is onaangenaam, maar op zichzelf niet gevaarlijk. Blijft het aanhouden? Bespreek het met je arts.
Slecht slapen door antidepressiva: welke middelen houden je wakker?
Niet elk antidepressivum doet hetzelfde met je slaap. Hieronder zie je een indeling per groep. De gegevens over hoe vaak een bijwerking voorkomt komen van Apotheek.nl. Daar betekent “soms” bij 10 tot 30 van de 100 mensen, “zelden” bij 1 tot 10 van de 100 en “regelmatig” bij meer dan 30 van de 100 mensen.
| Groep | Voorbeelden | Effect op slaap volgens Apotheek.nl | Wat Apotheek.nl zegt over het innamemoment |
|---|---|---|---|
| SSRI’s | sertraline, citalopram, fluoxetine, paroxetine | Slapeloosheid komt soms voor (bij paroxetine zelden). Slaperigheid komt ook voor. Bij sertraline staan nachtmerries als zeer zeldzame bijwerking. | Slaap je er slecht van, dan is de ochtend meestal beter. Word je er suf van, dan de avond. Altijd eerst overleggen. |
| SNRI’s | venlafaxine | Slapeloosheid soms, vreemde dromen zelden. Sufheid komt ook soms voor. | Bij slapeloosheid liever ’s ochtends, bij sufheid liever ’s avonds. In overleg met arts of apotheker. |
| Overige, activerend | bupropion | Slapeloosheid soms. Slaperigheid zelden. | Niet laat in de avond innemen, “want dan kunt u slechter slapen”. |
| Sederend (suf makend) | mirtazapine | Sufheid soms, vooral in de eerste week. | Bij één keer per dag: ’s avonds voor het slapen. |
| Tricyclisch (TCA) | amitriptyline | Sufheid en slaperigheid regelmatig, vooral de eerste twee weken. | ’s Avonds geeft minder last, na overleg met de arts. |
| Overige, sederend | trazodon | Sufheid, slaperigheid en vermoeidheid regelmatig. | Bij één keer per dag: ’s avonds voor het slapen. |
Deze tabel helpt je om je klachten te begrijpen. Het is geen advies om zelf iets te veranderen. Dezelfde pil kan de ene persoon wakker houden en de andere suf maken. Sertraline staat bij Apotheek.nl bijvoorbeeld met slapeloosheid én met slaperigheid. Bespreek daarom altijd je eigen ervaring met je arts.
Word je moe van antidepressiva?
Ja, dat kan. Vooral mirtazapine, amitriptyline en trazodon maken overdag suf. Bij amitriptyline en trazodon staat sufheid bij Apotheek.nl als bijwerking die regelmatig voorkomt. Bij mirtazapine hebben de meeste mensen er vooral in de eerste week last van.
Ook bij SSRI’s en venlafaxine komt moeheid voor, al is dat minder vaak. Let op: moe zijn hoort ook bij depressie zelf. Houd daarom een paar weken bij hoe je slaapt en hoe moe je overdag bent. Zo kun je het concreet bespreken.
Sufheid is niet alleen vervelend. Apotheek.nl waarschuwt bij deze middelen voor autorijden. De richtlijn Depressie uit 2024 noemt sufheid ook als reden om een middel te veranderen, zeker als die blijft nadat je bent opgeknapt.
Antidepressiva slapeloosheid: hoe lang duurt het?
Bij de meeste antidepressiva zijn de bijwerkingen in de eerste week het sterkst. Apotheek.nl schrijft bij sertraline, citalopram, venlafaxine en fluoxetine dat ze “daarna afnemen of zelfs verdwijnen”. Thuisarts.nl zegt hetzelfde: “De meeste bijwerkingen worden na een paar dagen of weken minder, of verdwijnen helemaal.”
Dat betekent niet dat je het zomaar moet uitzitten. In de eerste weken zie je je huisarts vaak elke week of om de week. Vertel dan hoe je slaapt. Slecht slapen maakt een depressie zwaarder, lees je in kun je depressief worden van slecht slapen.
Slaapproblemen zijn ook een symptoom van depressie
Veel mensen slapen al slecht voordat ze een antidepressivum krijgen. Moeilijk inslapen, vaak wakker worden en te vroeg wakker worden horen bij depressie. Thuisarts.nl noemt angst en depressie als oorzaken van slecht slapen. Het medicijn is dus niet altijd de schuldige. Soms slaap je beter zodra de depressie afneemt.
Antidepressiva ’s ochtends of ’s avonds innemen?
Dat hangt af van je middel en van jouw bijwerkingen. Apotheek.nl geeft bij veel SSRI’s deze vuistregel. Slaap je er slecht van en ben je onrustig? Dan past de ochtend vaak beter. Word je er suf van? Dan de avond. Bij mirtazapine, amitriptyline en trazodon is de avond meestal het uitgangspunt. Bij bupropion juist niet laat in de avond.
Maar: verander het moment niet op eigen houtje. Apotheek.nl adviseert om een middel elke dag op hetzelfde tijdstip te nemen. Bel je apotheek of huisarts, leg uit wat je merkt, en vraag of een ander tijdstip bij jou kan. Dat is meestal een kort gesprek.
Wat kun je met je arts bespreken?
Blijven de slaapklachten na een paar weken, dan zijn er opties. Je arts weegt die met je af. Zelf iets veranderen is nooit de bedoeling. Onderwerpen voor het gesprek:
- Het innamemoment. Van ochtend naar avond of andersom, zoals hierboven beschreven.
- De dosis. Soms helpt een andere dosis. Alleen de arts beslist dit, en meestal pas na enkele weken.
- Een ander middel. De richtlijn Depressie uit 2024 adviseert om samen met de patiënt te kiezen op basis van het bijwerkingenprofiel. Slaap hoort daarbij.
- Hulp bij de slaap zelf. Dezelfde richtlijn adviseert om bij verstoorde slaap eerst slaaphygiëne en gedragsmatige slaaptherapie in te zetten.
- Hoe lang je doorgaat. Thuisarts.nl adviseert na herstel minstens een half jaar. Afbouwen gaat altijd geleidelijk en in overleg.
Vraag niet om een slaapmiddel als eerste oplossing. Op onze pagina over slaapmiddelen bij depressie lees je waarom artsen daar terughoudend mee zijn. Een Cochrane-overzicht uit 2018 keek naar antidepressiva als slaapmiddel. Het bewijs was klein en van lage kwaliteit. Voor langdurig gebruik vonden de onderzoekers geen bewijs.
Wat kun je zelf doen voor een betere nachtrust?
Het medicijn is één kant. De andere kant is wat je overdag en ’s avonds doet. Deze stappen kun je zelf zetten:
- Sta elke dag op dezelfde tijd op, ook in het weekend en na een slechte nacht.
- Beperk cafeïne. Volgens Thuisarts.nl zorgen één of twee koppen koffie al voor slechtere slaap.
- Drink geen alcohol om in slaap te vallen. Alcohol verstoort je slaap. Vraag je apotheker wat alcohol doet bij jouw middel.
- Ga overdag naar buiten en beweeg. Daglicht en activiteit helpen je ’s avonds slaperig te worden.
- Leg je telefoon weg in het laatste uur voor het slapen.
- Houd een slaapdagboek bij. Noteer bedtijd, opstatijd en hoe moe je overdag bent. Handig bij je volgende afspraak.
- Neem niet zelf slaapmiddelen, melatonine of valeriaan. Thuisarts.nl raadt dit af. Vraag eerst je apotheker, want niet alles gaat goed samen met antidepressiva.
Meer uitleg vind je bij slaaphygiëne bij depressie. Blijf je slecht slapen, dan is slaaptraining (CGT-i) de aanpak die de richtlijn Depressie als eerste noemt. Die kun je ook volgen naast antidepressiva. Het overzichtsartikel uit 2017 noemt juist die combinatie als het meest kansrijk.
Veelgestelde vragen
Mag ik mijn antidepressivum overslaan als ik een keer goed wil slapen?
Nee. Plotseling stoppen of minderen kan onttrekkingsklachten geven. De richtlijn Depressie noemt daarbij juist slecht inslapen en nachtmerries. Overleg met je arts als het innamemoment niet goed voor je werkt.
Is sertraline slecht voor je slaap?
Bij sertraline komt slapeloosheid soms voor, bij 10 tot 30 van de 100 mensen. Slaperigheid komt ook voor. Meestal is dit in de eerste week het sterkst. Blijft het, bespreek dan met je arts of apotheker of een ander innamemoment kan.
Waarom word ik zo suf van mirtazapine?
Mirtazapine werkt ook op stoffen in je hersenen die je slaperig maken. Daarom nemen de meeste mensen het ’s avonds. De sufheid is volgens Apotheek.nl vooral in de eerste week sterk. Blijft die overdag hinderlijk, dan is dat iets voor je arts.
Krijg ik levendige dromen of nachtmerries van antidepressiva?
Dat kan. Antidepressiva onderdrukken de droomslaap. Als die terugkomt, kunnen dromen heviger zijn. Bij venlafaxine staan vreemde dromen als zeldzame bijwerking, bij sertraline nachtmerries als zeer zeldzame. Noem het bij je controle.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Maak een afspraak met je huisarts als:
- je na twee tot drie weken nog steeds erg slecht slaapt of heel suf bent;
- je door sufheid niet veilig kunt werken, fietsen of autorijden;
- je nachtmerries of onrust hebt die niet afnemen;
- je somberheid of angst erger wordt in plaats van beter;
- je wilt stoppen, minderen of op een ander moment innemen.
Bel direct je huisarts of behandelaar als je meer gedachten aan de dood of aan zelfdoding krijgt. Thuisarts.nl waarschuwt dat dit in het begin van de behandeling kan gebeuren, iets vaker bij mensen van 18 tot 25 jaar.
Volgende stap
Twijfel je of je klachten bij een depressie passen? Doe de depressietest. Meer weten over de middelen zelf? Lees ons antidepressiva-overzicht. Voor alles over slaap en depressie ga je naar de hoofdpagina slapen en depressie.
Denk je aan zelfdoding? Je bent niet alleen. Bel 113 of gratis 0800-0113 (24 uur per dag), of chat via 113.nl. Praat erover met je huisarts.
Bronnen
- Sertraline – Apotheek.nl (KNMP), geraadpleegd 2026
- Citalopram – Apotheek.nl (KNMP), geraadpleegd 2026
- Fluoxetine – Apotheek.nl (KNMP), geraadpleegd 2026
- Paroxetine – Apotheek.nl (KNMP), geraadpleegd 2026
- Venlafaxine – Apotheek.nl (KNMP), geraadpleegd 2026
- Bupropion – Apotheek.nl (KNMP), geraadpleegd 2026
- Mirtazapine – Apotheek.nl (KNMP), geraadpleegd 2026
- Amitriptyline – Apotheek.nl (KNMP), geraadpleegd 2026
- Trazodon – Apotheek.nl (KNMP), geraadpleegd 2026
- Ik wil misschien medicijnen tegen depressie gaan slikken (antidepressiva) – Thuisarts.nl (NHG), 2026
- Ik slaap slecht. Wat kan het zijn? – Thuisarts.nl (NHG), 2026
- Richtlijn Depressie, module Farmacotherapie van eerste keuze bij volwassenen – NVvP / Richtlijnendatabase, 2024
- Richtlijn Depressie, module Afbouwen van onderhoudsbehandeling met antidepressiva – NVvP / Richtlijnendatabase, 2024
- Wichniak A. e.a., Effects of Antidepressants on Sleep – Current Psychiatry Reports, 2017
- Everitt H. e.a., Antidepressants for insomnia in adults – Cochrane Database of Systematic Reviews, 2018
- Havermans A.G. & Van Bemmel A.L., De invloed van antidepressiva op de slaap – Tijdschrift voor Psychiatrie, 2008

