Soms is depressie zó ernstig dat werken niet meer gaat. Dan kan je aanvraag indienen voor arbeidsongeschiktheidsuitkering. Dit heet WIA (Werkherstellingsuitkering en Inkomensvoorziening). Dit artikel legt uit hoe dit werkt, wat je rechten zijn, en hoe je de UWV-keuring het best tegemoet gaat.

WIA: wat is het en wie kan erop aanvragen?

WIA staat voor “Werkherstellingsuitkering en Inkomensvoorziening Arbeidsongeschikten.” Dit is een uitkering voor mensen die niet kunnen werken door ziekte of aandoening. Depressie kan hier zeker onder vallen.

Je kunt WIA aanvragen als:

Je bent 2 jaar ziek
Meestal ben je eerst gewone ziekengeld van je werkgever. Na 2 jaar kan je WIA aanvragen via UWV (Uitvoerings Instituut Werknemersverzekeringen).

Je verdient niet meer dan je kon verdienen (met goede hulp)
WIA gaat ervan uit dat je nog een beetje kan werken. Als je met goede ondersteuning niet meer dan 50-56% van je normale loon kunt verdienen, kom je in aanmerking.

Je werkgever en bedrijfsarts hebben geprobeerd je terug te brengen
Er moet aantoonbaar re-integratie hebben plaats gevonden. Dit hoeft niet succesvol te zijn geweest.

WGA en IVA: twee soorten WIA-uitkering

WIA heeft twee varianten: WGA en IVA. Welke jij krijgt hangt af van hoe veel je nog kunt verdienen.

WGA (Werkherstellingsuitkering)
Dit is voor mensen die nog enigszins kunnen werken. Met WGA kun je nog 50-56% van je normale loon verdienen. Je krijgt dan een aanvullende uitkering van UWV zodat je totale inkomen rond 75% van je voormalige loon is. WGA duurt maximaal 5 jaar, dan stopt het. Je moet actief naar werk zoeken en beschikbaar zijn voor arbeid.

IVA (Inkomensvoorziening Arbeidsongeschikten)
Dit is voor mensen die helemaal niet kunnen werken. Je verdient minder dan 50% van je normale loon met het werk wat je kunt doen. Met IVA krijg je een hoger percentage van je vorige loon (meestal 75-80%). Dit is voor lange(re) termijn, niet tijdelijk. Je bent niet verplicht naar werk te zoeken, maar dit wordt wel aangeraden.

Het verschil is dus: WGA als je nog deels kan werken (met druk naar betaald werk), IVA als je echt niet meer kan werken.

Wajong: voor jongeren met depressie

Ben je jonger dan 18 jaar en ben je arbeidsongeschikt door depressie? Dan valt je onder Wajong (Wettelijke Arbeidsroute Jonggehandicapten). Dit is anders dan WIA.

Wajong geeft:

Uitkering
Je krijgt een basisuitkering. Dit is minder dan WIA (ongeveer 50% van minimumloon), maar het helpt.

Loonsubsidie
Als je gaat werken met Wajong, krijg je loonsubsidie van werkgever. Dit helpt werkgevers om jou aan te nemen.

Begeleiding en scholing
Wajong helpt je naar werk toe. Je krijgt coaching en soms scholing.

Wajong is gericht op werk, ook al ben je ongeschikt. Je moet samen met je begeleider naar mogelijke arbeidsplaatsen zoeken.

Het UWV-keuringproces stap voor stap

Als je WIA aanvraagt, stuur je dit naar UWV. Dan volgt een keuringsprocedure. Dit kan best spannend zijn, dus laten we het stap voor stap doorlopen.

Stap 1: Aanvraag indienen
Je werkgever helpt hiermee meestal. Je geeft je medische informatie door aan UWV. Je kunt dit zelf doen of je huisarts helpen.

Stap 2: Beoordeling van papieren
UWV leest je medische dossier en werkhistorie. Ze bepalen of je waarschijnlijk in aanmerking komt.

Stap 3: Keuring door arbeidsgeneeskundige
Je wordt door UWV uitgenodigd voor een keuring. Hier spreek je met een arbeidsgeneeskundige (arts). Deze arts determineert of je echt arbeidsongeschikt bent.

Stap 4: Arbeidsdeskundig onderzoek
Een arbeidsdeskundige kijkt naar jouw werk- en inkomensmogelijkheden. Kunnen jij nog werken? Hoeveel zou je kunnen verdienen? Dit is heel belangrijk.

Stap 5: Besluit
UWV geeft je een besluit. Dit kan zijn: WGA, IVA, of afwijzing. Je kunt hiertegen bezwaar maken.

De keuringsarts: wat te verwachten

De UWV-arts is niet jouw huisarts. Deze arts werkt voor UWV, niet voor jou. Maar je hebt wel rechten. Wat kun je verwachten?

Wat de arts doet
De arts onderzoekt je medische situatie. Zij zal vragen naar je symptomen, wat je niet kunt doen, welke medicijnen je neemt. De arts doet soms ook fysieke testen (bloedruk, zicht, etc.).

Waarop let de arts
De arts bepaalt: ben je echt arbeidsongeschikt? Kun je met goede begeleiding tóch een beetje werken? Hoe lang gaat dit duren?

Jouw rol
Jij moet eerlijk antwoorden. Leg uit wat depressie voor jou betekent. “Ik kan niet uit bed komen” is anders dan “Ik ben vermoeid.” Zeg echt wat je kan en niet kan.

Duur
Een keuring duurt meestal 30-60 minuten. Dit voelt kort, maar het gaat erom wat je zegt.

Tips voor de UWV-keuring

Hoe bereid je je voor op deze keuring? Wat helpt?

Neem documentatie mee
Medische rapporten van je huisarts, therapeut, of psycholoog helpen. Ook je medicijngebruik noteert je.

Wees eerlijk
Overdrijf niet, maar zeg ook niet dat je beter gaat dan je bent. De arts kent depressie; je hoeft je niet schuldig te voelen.

Zeg concrete voorbeelden
In plaats van “ik ben depressief” zeg je: “Ik kan niet langer dan 2 uur achter elkaar werken, daarna ben ik volledig leeg. Ik slaap slecht, waardoor ik ’s ochtends niet fit ben.”

Bespreek impact op werk
Zeg wat je werk vereist en waarom jij dat niet kunt. “Mijn werk vereist veel sociale contacten, maar ik kan maar kort concentreren door depressie.”

Neem iemand mee**
Je mag een vertrouwensperson meenemen. Dit kan je partner, ouder, of vriendlijk kennis zijn. Dit geeft steun en kan helpen je rustiger te voelen.

Wees niet bang voor antidepressiva-inname
Als je antidepressiva neemt, is dit juist een teken dat je het serieus neemt. Dit helpt je bij de keuring.

Financiële gevolgen van arbeidsongeschiktheid

Hoeveel geld krijg je met WIA? Dit hangt af van je voormalige loon en welk type uitkering je krijgt.

WGA (werkherstellingsuitkering)
– Jaar 1-2: meestal 75% van je voormalige loon – Jaar 3-5: meestal 70% van je voormalige loon – Na 5 jaar: stopt de WGA, je moet naar werk of voet werk

IVA (inkomensvoorziening)
– Meestal 75-80% van je voormalige loon – Dit gaat door zolang je arbeidsongeschikt bent – Na je 65ste wordt het AOW (ouderdomspensioen)

Wajong (jongeren)
– Basisuitkering: rond 50% minimumloon – Met werk: loonsubsidie erbij

Dit is minder dan je vorig loon, dus financieel wordt het strakker. Plan je budget in. Er zijn soms extra regelingen mogelijk (woningtoeslagen, etc.). Vraag hierover aan je gemeente.

Je recht op beroep en bezwaar

Je bent het niet eens met het UWV-besluit? Je kunt bezwaar maken.

Bezwaarprocedure
Je krijgt 6 weken bedenktijd na het UWV-besluit. In die tijd kun je schriftelijk bezwaar indienen. Je voegt documenten toe die je positie ondersteunen.

Bezwaarmaker onderzoekt
UWV stelt een commissie in die naar je bezwaar kijkt. Soms voer je een hoorzitting, soms niet.

Nieuw besluit
UWV geeft een nieuw besluit. Als je hier niet mee eens bent, kun je naar de rechter gaan.

Rechter
Een rechter in de sociale zekerheid kan jouw gelijk geven. Dit kost geld (rechtsbijstand) maar kan het waard zijn.

Veel mensen winnen hun bezwaar of rechtszaak tegen UWV. Het is niet hopeloos.

Wat nu: werk, scholing, of rust?

Met WIA krijg je uitkering, maar het is niet bedoeld om nooit te werken. WIA (vooral WGA) vraagt van je om op termijn terug naar werk te gaan, in wat voor vorm dan ook.

Werk zoeken
Je kunt met WGA of IVA toch gaan werken. Je verdient wat extra bij je uitkering. Je werkgever krijgt soms subsidie zodat je aangenomen wordt.

Scholing volgen
Sommige UWV-kantoortjes helpen je scholing te doen. Dit vergroot je kansen op werk.

Vrijwilligerswerk
Met WIA mag je vrijwilligerswerk doen. Dit kan helpen structuur op te bouwen en jezelf nuttig voelen. Dit telt niet tegen je uitkering.

Rust en herstel
Soms heb je eerst gewoon rust en genezing nodig. Dit is oké. Je hoeft niet meteen terug naar werk. Lees meer over depressie herstel.

Blijf jezelf ontwikkelen

Arbeidsongeschikt zijn betekent niet dat je leven voorbij is. Veel mensen met WIA gaan uiteindelijk terug naar werk, soms in ander werk dat beter bij hen past. Therapie kan helpen je weer op gang te brengen. Sport en beweging geven energie.

Dit is een moeilijke periode, maar depressie geneest. Veel genezingen gebeuren stiller dan je denkt.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat ik UWV-keuring heb?

Dit varieert. Je kunt 2-6 maanden wachten voordat je uitnodigd wordt. Dit verschilt per regio. Het kan helpen UWV te bellen en te checken.

Kan ik genezig verklaard worden en de WIA verliezen?

Ja. UWV controleert regelmatig of je nog arbeidsongeschikt bent. Als je beter wordt, kan je WIA stopgezet. Bij IVA gebeurt dit minder snel dan bij WGA.

Hoeveel geld krijg ik precies?

Dit hangt af van je voormalige loon. Meestal krijg je 75-80% ervan. Gebruik de UWV-website of bel voor een precieze berekening.

Moet ik naar arbeid zoeken met IVA?

Je bent niet verplicht, maar het is wel aangeraden. IVA kan toch gecombineerd met werk, ook als het weinig is. Dit geeft zingeving.

Kan ik tegen het UWV-besluit in beroep gaan?

Ja! Je hebt 6 weken om bezwaar in te dienen. Veel mensen winnen hun bezwaar. Het is geen hopeloos geval.

Telt vrijwilligerswerk tegen mijn WIA?

Nee. Vrijwilligerswerk telt niet mee. Je mag vrijwilligerswerk doen naast je WIA-uitkering.