Hoeveel lux heeft een daglichtlamp nodig? 10.000 lux uitgelegd

Eerst lezen: overleg vóór je een daglichtlamp gebruikt

• Medicijnen en middelen die je gevoeliger maken voor licht. Overleg eerst met je huisarts of apotheker als je zulke middelen gebruikt. Thuisarts noemt onder meer plastabletten en bepaalde pijnstillers (NSAID’s). In de vakliteratuur staan ook lithium, sommige antidepressiva en antibiotica, melatonine en sint-janskruid op die lijst (Terman & Terman, 2005).
• Sint-janskruid. Dit kruidenmiddel kan overgevoeligheid voor fel licht geven. Het heeft daarnaast wisselwerkingen met veel medicijnen, waaronder antidepressiva, en maakt de pil minder betrouwbaar (Apotheek.nl). Gebruik het niet zonder overleg.
• Bipolaire stoornis, oogziekte, diabetes, reumatoïde artritis of zonneallergie. Begin dan niet op eigen houtje, maar bespreek het eerst met je huisarts of behandelaar.
• Een lamp is hooguit een aanvulling. Een daglichtlamp komt naast de zorg van je huisarts of therapeut, niet in de plaats daarvan.

Je zoekt een daglichtlamp en ziet overal hetzelfde getal: 10.000 lux. Maar de ene lamp kost 40 euro en de andere 150. Is 10.000 lux echt nodig? En klopt wat er op de doos staat? In dit artikel lees je wat lux is, welke lichtsterktes in onderzoek zijn gebruikt en waar je op kunt letten. We noemen steeds de bron, zodat je het zelf kunt nalezen.

Het korte antwoord

De meeste onderzoeken naar lichttherapie bij winterdepressie werken met 10.000 lux gedurende 30 minuten per dag, in de ochtend. Thuisarts beschrijft dezelfde opzet. Er zijn ook onderzoeken met minder lux, maar dan zaten de deelnemers veel langer voor de lamp. Belangrijker dan het getal op de doos is de afstand waarop dat getal is gemeten.

Wat is lux eigenlijk?

Lux zegt hoeveel licht er op een oppervlak valt. Bij een daglichtlamp gaat het om het licht dat bij je ogen aankomt. Het zegt dus niets over hoeveel licht de lamp in totaal uitstraalt. Dat laatste heet lumen. Eén lux is één lumen per vierkante meter.

Dat verschil is belangrijk. Hoe verder je van de lamp zit, hoe minder lux je ogen bereikt. Een lamp die op 20 centimeter 10.000 lux geeft, geeft op een halve meter veel minder.

Ter vergelijking

Gewone verlichting in huis of op kantoor komt uit op ongeveer 500 lux (Terman & Terman, 2005). In onderzoek gebruiken wetenschappers licht tot 500 lux zelfs als nepbehandeling (Pjrek en collega’s, 2020). Een daglichtlamp van 10.000 lux is dus ongeveer twintig keer zo fel als je gewone lamp. Buiten is het overdag vaak ook veel lichter dan binnen. Daarom raadt Thuisarts aan om bij een winterdepressie elke dag naar buiten te gaan.

Welke lichtsterktes zijn in onderzoek gebruikt?

Hieronder staat wat onderzoekers hebben getest. Het is geen advies voor jouw situatie. Bespreek met je huisarts of apotheker wat voor jou verstandig is.

10.000 lux, 30 minuten

Dit is de bekendste opzet. In een Canadees onderzoek zaten 96 volwassenen met een winterdepressie acht weken lang elke ochtend 30 minuten voor een lamp van 10.000 lux, of ze kregen een antidepressivum (Lam en collega’s, 2006). In beide groepen knapte 67 procent duidelijk op.

Thuisarts beschrijft lichttherapie ook zo: wit licht van 10.000 lux, 30 minuten, meteen na het wakker worden, op ongeveer 35 centimeter van de lamp.

2.500 lux, twee uur

De eerste onderzoeken uit de jaren tachtig gebruikten zwakkere lampen van 2.500 lux. Deelnemers zaten daar twee uur per dag of langer voor. Later bleek dat 10.000 lux in 30 tot 40 minuten ongeveer hetzelfde resultaat gaf als de beste onderzoeken met 2.500 lux gedurende twee uur (Terman & Terman, 2005). Minder lux kan dus, maar het kost veel meer tijd. En wie houdt het vol om elke ochtend twee uur voor een lamp te zitten?

Alles daartussen

In een overzicht van 19 onderzoeken liep de lichtsterkte uiteen van 1.350 tot 10.000 lux. De tijd per dag liep van 30 minuten tot zes uur (Pjrek en collega’s, 2020). Gemiddeld deed fel licht het beter dan de nepbehandeling. De onderzoekers waarschuwen wel dat de onderzoeken klein zijn, kort duren en onderling sterk verschillen.

750 lux met extra blauw

Een Gronings onderzoek vergeleek een lamp van 750 lux met extra blauw licht met een gewone lamp van 10.000 lux. Beide groepen gebruikten de lamp 30 minuten per dag, tien werkdagen lang. De klachten namen in beide groepen even sterk af (Meesters en collega’s, 2011).

Dat klinkt als goed nieuws voor kleine lampen, maar er zijn drie kanttekeningen. Er deden maar 22 mensen mee. Er was geen groep met een nepbehandeling. En het onderzoek werd mede betaald door een lampenfabrikant. De onderzoekers noemen hun conclusie zelf voorlopig.

Waarom de afstand net zo belangrijk is als het getal

Bijna elke daglichtlamp belooft 10.000 lux. De vraag is: op welke afstand? Sommige lampen halen dat op 30 centimeter. Andere alleen als je er met je neus bovenop zit.

In onderzoek zaten deelnemers op ongeveer 30 tot 33 centimeter van een groot lichtscherm (Terman & Terman, 2005). Thuisarts noemt ongeveer 35 centimeter. De Amerikaanse onderzoekers Terman en Terman waarschuwen dat sommige fabrikanten de lichtsterkte flink overschatten door op één smal punt te meten. Ze schrijven ook dat de eisen aan zulke lampen in de Verenigde Staten op dat moment niet waren vastgelegd.

Groot of klein lichtvlak?

Kleine lampen zijn handig en goedkoop. Ze hebben een nadeel. Het lichtveld is smal, en als je je hoofd een klein stukje draait, komt er al veel minder licht bij je ogen aan (Terman & Terman, 2005). Bij een groter lichtvlak maakt het minder uit hoe je precies zit. Dat maakt het makkelijker om tijdens het ontbijt of achter je laptop toch genoeg licht te krijgen.

Wit licht, blauw licht en uv

Thuisarts is hier duidelijk over: de lamp moet wit licht geven, zonder uv-licht. Uv-straling heb je voor het effect niet nodig en is slecht voor je ogen en huid. Een zonnebank of gezichtsbruiner is dus geen daglichtlamp.

Lampen met alleen blauw licht zijn omstreden. Blauw licht lijkt een actief deel van het spectrum te zijn. Tegelijk raden Terman en Terman aan om bij breed wit licht te blijven en het kortgolvige blauwe deel juist weg te filteren, omdat dat het meeste risico voor het netvlies geeft. Het Groningse onderzoek met blauw-verrijkt licht is te klein om daar iets aan te veranderen.

Wake-up lights en lichtbrillen: hoeveel lux geven die?

Wake-up light

Een wake-up light is geen daglichtlamp. In onderzoek naar deze zogeheten dageraadsimulatie loopt het licht in anderhalf uur langzaam op tot ongeveer 300 lux, terwijl je nog slaapt (Terman & Terman, 2005). Dat is een heel andere aanpak dan 30 minuten fel licht.

In het overzicht van Golden en collega’s uit 2005 was er in vijf onderzoeken wel een gunstig effect op winterklachten. Volgens Terman en Terman hangt dat effect mogelijk af van breed, diffuus licht dat je ook bereikt als je je in bed omdraait. Voor goedkope wekkers met een lampje is het volgens hen niet aangetoond.

Lichtbril of lichtklep

Een lichtbril lijkt ideaal: je kunt ermee rondlopen. Het bewijs is mager. In een reeks onderzoeken met lichtkleppen deed fel licht het niet beter dan zwak licht (Terman & Terman, 2005). Dat overzicht is uit 2005 en zegt dus niets over nieuwere modellen.

Waar let je op als je lampen vergelijkt?

• Lux én afstand. Staat erbij op welke afstand de 10.000 lux is gemeten? Is dat een afstand waarop je prettig kunt zitten?
• Uv-vrij. De lamp geeft wit licht zonder uv.
• Grootte van het lichtvlak. Een groter vlak geeft meer bewegingsruimte.
• Plek in huis. Past de lamp op de plek waar je ’s ochtends zit? Een lamp in de kast doet niets.
• Huren kan ook. Volgens Thuisarts kun je een lamp huren of kopen bij een thuiszorgwinkel of online. Huren is handig als je eerst wilt weten of het bij je past.

Welke modellen er te koop zijn, lees je in ons overzicht van lichttherapielampen.

Bijwerkingen: meer lux is niet beter

Meer lux of langer zitten dan in onderzoek is gebruikt, is niet vanzelf beter. Lichttherapie kan bijwerkingen geven. Thuisarts noemt misselijkheid, hoofdpijn, vermoeide ogen en onrust als mogelijke bijwerkingen. Gebruik je de lamp laat op de dag, dan kun je slechter inslapen. Krijg je last van je ogen of word je erg onrustig? Stop dan en bel je huisarts.

Een lamp lost niet alles op

Een daglichtlamp is een hulpmiddel. Het is geen behandeling voor elke depressie en geen vervanging van hulp. De Zorgstandaard Depressieve stoornissen noemt bij een lichte depressie zelfmanagement en lichamelijke activiteit als eerste stappen. Bij een matige of ernstige depressie horen psychotherapie of medicijnen daarbij.

Meer lezen?

• Winterdepressie: oorzaken en symptomen
• Slapen en depressie
• Sport en depressie
• Dagstructuur bij depressie

Wanneer ga je naar de huisarts?

Ga naar je huisarts als je klachten langer dan twee weken duren, als ze erger worden of als je je dagelijkse leven niet meer aankunt. Doe dat ook als je een lamp gebruikt en na een paar weken geen verschil merkt. Thuisarts raadt dan aan om een andere behandeling te bespreken. Twijfel je of je klachten bij een depressie passen? De depressietest helpt je om het gesprek voor te bereiden.

Denk je aan zelfmoord?

Praat erover. Bel 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl. 113 Zelfmoordpreventie is dag en nacht bereikbaar. Bel bij direct gevaar 112. Neem ook contact op met je huisarts of de huisartsenpost.

Bronnen

1. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb een winterdepressie, wat helpt ertegen? Laatst herzien op 11 mei 2026.
2. GGZ Standaarden. Zorgstandaard Depressieve stoornissen. Geautoriseerd op 15 maart 2018.
3. Apotheek.nl (KNMP). Sint-janskruid.
4. Terman M, Terman JS. Light therapy for seasonal and nonseasonal depression: efficacy, protocol, safety, and side effects. CNS Spectrums. 2005;10(8):647-663. Volledige tekst (pdf).
5. Lam RW, Levitt AJ, Levitan RD, e.a. The Can-SAD study: a randomized controlled trial of the effectiveness of light therapy and fluoxetine in patients with winter seasonal affective disorder. American Journal of Psychiatry. 2006;163(5):805-812. Artikel.
6. Pjrek E, Friedrich ME, Cambioli L, e.a. The efficacy of light therapy in the treatment of seasonal affective disorder: a meta-analysis of randomized controlled trials. Psychotherapy and Psychosomatics. 2020;89:17-24. doi:10.1159/000502891.
7. Meesters Y, Dekker V, Schlangen LJM, Bos EH, Ruiter MJ. Low-intensity blue-enriched white light (750 lux) and standard bright light (10 000 lux) are equally effective in treating SAD. A randomized controlled study. BMC Psychiatry. 2011;11:17. Volledige tekst.
8. Golden RN, Gaynes BN, Ekstrom RD, e.a. The efficacy of light therapy in the treatment of mood disorders: a review and meta-analysis of the evidence. American Journal of Psychiatry. 2005;162(4):656-662. Samenvatting.

Deze pagina geeft algemene informatie en vervangt geen advies van je huisarts of behandelaar.